İstanbul Maltepe’de 7 katlı binanın alt üç katının çökmesi, kentte yıllardır tartışılan kentsel dönüşüm ve riskli yapı sorununu yeniden gündeme taşıdı. 2 kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından gözler binanın geçmişine ve İstanbul’daki benzer bina çökmelerine çevrildi.
İstanbul’un Maltepe ilçesinde 8 Ekim sabahı meydana gelen bina çökmesi, yalnızca iki kişinin yaşamını yitirdiği bir facia olarak değil, İstanbul’un yapı güvenliği açısından da yeniden değerlendirilmesi gereken bir tabloyu ortaya çıkardı.
Cevizli Mahallesi Doğu Sokak’ta bulunan 7 katlı binanın ilk üç katı, sabaha karşı henüz kesin nedeni belirlenemeyen bir şekilde çöktü. Enkazda yürütülen çalışmalarda 2 kişinin cansız bedenine ulaşıldı, 10 kişi ise sağ kurtarıldı.Binanın yeniden çökme riskinin bulunması nedeniyle arama kurtarma ekipleri de çalışmalarını güvenlik önlemleri altında sürdürdü.
Maltepe’deki binanın geçmişi dikkat çekti
Yaklaşık 39 yıllık olduğu belirtilen binanın geçmişine ilişkin açıklamalar, olayın ardından tartışmanın merkezine oturdu.
Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, binanın başlangıçta 4 katlı olarak projelendirildiğini, daha sonra 3 kat eklendiğini açıkladı. Böylece binanın mevcut 7 katlı yapısına nasıl ulaştığına ilişkin önemli bir ayrıntı ortaya çıktı. Ancak bu durumun çöküşün doğrudan nedeni olduğu henüz kesinleşmiş değil; binanın neden çöktüğü teknik incelemelerin ardından belirlenecek.
Binanın giriş katında tekstil atölyesi bulunduğu, ancak çökme sırasında atölyenin boş olduğu da öğrenildi.
İstanbul’da binalar sadece depremle yıkılmıyor
Maltepe’deki facianın ardından İstanbul’un yakın geçmişindeki bina çökmeleri yeniden gündeme geldi.
Son yıllarda kentte bazı binalar kentsel dönüşüm kapsamındaki yıkım veya restorasyon çalışmaları sırasında, bazıları ise farklı nedenlerle çöktü.
2023 yılında Beşiktaş Kuruçeşme’de restorasyon çalışması yapılan Oygur Yalısı’nın bir bölümü çöktü ve bir stajyer mimar yaşamını yitirdi. Aynı yıl Güngören’de kentsel dönüşüm kapsamında boşaltılan bir bina yıkım sırasında çöktü.
2024’te Küçükçekmece Kartaltepe’de 3 katlı bir apartmanın çökmesi sonucu bir kişi hayatını kaybetti, 8 kişi yaralandı. Aynı yıl Fatih Zeyrek’te metruk bir bina çöktü.
2026 ise İstanbul açısından benzer olayların devam ettiği bir yıl oldu. Mart ayında Fatih Ayvansaray’da patlamanın ardından iki bina çökerken 1 kişi hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı. Haziran ayında Küçükçekmece’de kentsel dönüşüm kapsamındaki bir binanın yıkımı sırasında meydana gelen kısmi çökmede bir kişi yaşamını yitirdi. Temmuz ayında ise Kartal’da kentsel dönüşüm kapsamında tahliye edilmiş bir binanın balkon ve duvar bölümleri çöktü.
Kentsel dönüşüm neden yeniden gündemde?
İstanbul için kentsel dönüşümün temel başlıklarından biri, deprem riski taşıyan yapıların güvenli hale getirilmesi.
Ancak Maltepe’de yaşanan son olay, yapı güvenliği meselesinin yalnızca olası bir deprem sonrasına bırakılmaması gerektiğini de gösterdi. Bir binanın deprem olmadan da çeşitli nedenlerle risk oluşturabileceği, özellikle eski yapıların teknik durumunun düzenli biçimde değerlendirilmesinin önemini ortaya koydu.
İstanbul’da milyonlarca kişinin yaşadığı binaların güvenliği tartışılırken, her bina çökmesinin ardından aynı soru yeniden gündeme geliyor:
Riskli olduğu bilinen yapılar için ne zaman harekete geçiliyor?
Maltepe’deki olayın ardından bu soru bir kez daha kentsel dönüşüm tartışmasının merkezine yerleşti.
İki can kaybı, yeni sorular
Maltepe’deki binanın çökmesiyle birlikte olay artık yalnızca bir arama kurtarma çalışması olmaktan çıktı. İki kişinin hayatını kaybettiği facianın ardından binanın geçmişi, yapı kayıtları, projeye sonradan yapılan değişiklikler ve çöküşe yol açan teknik nedenler soruşturmanın önemli başlıkları arasında bulunuyor.
İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatılırken, binanın mimarı ve şantiye şefi de soruşturma kapsamında gözaltına alındı.
Bu nedenle “bina kentsel dönüşüm nedeniyle çöktü” ya da “kaçak katlar çöküşe neden oldu” şeklinde kesin bir hüküm vermek için henüz erken. Bunlar soruşturma ve teknik incelemelerle netleşmesi gereken başlıklar.
Fakat ortaya çıkan tablo İstanbul için daha geniş bir soruyu yeniden gündeme taşıyor:
Binaların güvenli hale getirilmesi için bir sonraki depremi veya bir sonraki faciayı beklemek zorunda mıyız?
Maltepe’de iki kişinin yaşamını yitirdiği çöküş, bu sorunun yalnızca uzmanların değil, İstanbul’da yaşayan milyonlarca insanın gündeminde olduğunu bir kez daha gösterdi.
Yorumlar